maandag 8 december 2025

BATAILLONSABSCHNITT I.

Het eerste Bataillonsabschnitt van het eerste Regimentsabschnitt begint aan de westoever van het kanaal Turnhout–Schoten en loopt via het fort van Schoten tot aan de Miksebeek in Brasschaat. Door de ligging aan de oostflank van het Nordabschnitt bouwde men hier geen grote, betonintensieve bunkers. In plaats daarvan ontstond een reeks kleine manschappenonderkomens, elk voorzien van een observatiegleuf voor directe waarneming.

Via Jean Rijlant kreeg ik toegang tot Duitse stellingskaarten uit het Moskou-archief. Die kaarten tonen niet alleen de Eisenbeton-bunkers, maar ook alle effectief gerealiseerde houten constructies. Dat materiaal maakt duidelijk hoe uitgebreid dit “zwakker uitgebouwde” Regimentsabschnitt in werkelijkheid was. In de eerste linie stonden 36 betonnen en 82 houten manschappenbunkers, een verhouding van 1 op 2. Met andere woorden: tweemaal zoveel houten constructies als betonnen. Dat blijft een onderbelicht aspect van de Stellungsbau, zeker omdat geen enkele houten bunker de tand des tijds heeft doorstaan.

Het Fort van Schoten werd door de Duitsers volledig in het Nordabschnitt geïntegreerd. Bij hun terugtrekking in oktober 1914 had het Belgische leger de bewapening onklaar gemaakt, maar de Duitsers slaagden erin een aanzienlijk deel opnieuw operationeel te krijgen. Dat verliep opvallend vlot: enkele van de oorspronkelijke geschutskoepels waren vóór de oorlog al in Duitsland gekocht bij Gruson, een grote wapenproducent. Hierdoor beschikten de Duitsers zonder moeite over de juiste reservestukken.

Voor het vuur op grotere afstand brachten ze opnieuw twee 21 cm-houwitsers van Grusonwerk in stelling, met een dracht van ongeveer 6.900 meter, en de twee dubbelloops 15 cm-kanonnen van Creusot–Vandekerckhove, die tot 8.400 meter reikten. Daarnaast werden de vijf 5,7 cm-snelvuurkanonnen van Grusonwerk eveneens hersteld. Met een bereik tussen 300 en 2.500 meter waren die ideaal voor de directe verdediging van het fort en van de voorliggende zone waar het nieuwe Nordabschnitt werd uitgebouwd.

Omdat het fort geen volwaardig flankement bezat, bouwden de Duitsers zelf twee geschutsbunkers op de flanken van het keelfront. Deze zogeheten Zwischenraumstreichen werden uitgerust met moderne 7,5 cm-kanonnen model 1906, buitgemaakt in andere Antwerpse forten. Het ging om Belgische stukken van Cockerill, gemonteerd op een plaataffuit met volledige afsluiting van de schietopening, zodat vijandelijk vuur de artilleristen niet kon treffen. Het waren betrouwbare en moderne kanonnen, die de Duitsers vaak opnieuw in gebruik namen in door hen zelf gebouwde bunkers. De maximale dracht van deze 7,5 cm-stukken bedroeg ongeveer 6.000 meter.


  • ZUG 14

  • FORT SCHOOTEN
    • Panzerdrehturm (Gruson) für eine 21cm haubitze
    • Panzerdrehturm (Gruson) für eine 21cm haubitze
    • Panzerdrehturm (Creusot–Vandekerckhove) für zwei 15cm kanonen
    • Panzerdrehturm (Creusot–Vandekerckhove) für zwei 15cm kanonen
    • Panzerdrehturm 5,7cm (N° 1)
    • Panzerdrehturm 5,7cm (N° 2)
    • Panzerdrehturm 5,7cm (N° 3)
    • Panzerdrehturm 5,7cm (N° 4)
    • Panzerdrehturm 5,7cm (N° 5)
    • Wandmalereien

  • ZUG 1
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.4)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.5)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.6)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.7)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.8)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.9)
    • Zwischenraumstreiche für 7,5cm kanone (Zw.Str.2)
    • Maschinengewehrstand (MG.1)

  • ZUG 2
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.10)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.11)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.12)

  • ZUG 3
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.13)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.14)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.15)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.16)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.17)


  • ZUG 4
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.18)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.19)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.20)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.21)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.22)

  • ZUG 5
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.23)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.24)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.25)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.26)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.27)
    • Maschinengewehrstand (MG.2)

  • ZUG 6
    • Artilleriebeobachtungsstand (AB.I.1)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.28)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.29)
    • unterschlupf für 4 mann zugl. infanterie beobachter (u.30)
    • Maschinengewehrstand (MG.3)
op